Link do nas
| <a href="http://wetdoktor.pl/"><img src="http://wetdoktor.pl/images/logo_baner.gif" border="0" alt="wetdoktor.pl"></a> |
|
|
choroby paso¿ytnicze zwierz±t domowych cz. 7 Paso¿yty zewnêtrzne (egzopaso¿yty) - PAJÊCZKI. |
|
|
|
|
Wpisa³: Anita Zielonkaweterynarz
|
¦wierzb dr±¿±cy. Chorobê tê wywo³uje ¶wierzbowiec dr±¿±cy o nazwie Sarcopres scabiei var. canis.
S± to owalne szare pajêczaki zaopatrzone w 4 pary odnó¿y krocznych zakoñczonych przylgami (u samic na 1 i 2 parze, u samców na 1, 2 i 3 parze). Aparat gêbowy – typu gryz±cego.
Ze z³o¿onych w korytarzykach wydr±¿onych w naskórku jaj najpó¼niej po tygodniu wylêgaj± siê larwy, które przechodz± kolejne stadia rozwoju (protonimfa, deutonimfa) i po kilku kolejnych dniach staj± siê w pe³ni dojrza³e. ¦wierzbowce ¿yj± 1-2 miesi±ce. W tym czasie samica sk³ada do 50 jaj. Ca³y cykl rozwojowy ¶wierzbowca odbywa siê na tym samy ¿ywicielu. Poza nim paso¿yt ten mo¿e przetrwaæ kilka dni (w wilgotnym ¶rodowisku do 1 miesi±ca).
Zara¿enie staje siê mo¿liwe w razie bezpo¶redniego kontaktu chorego i zdrowego zwierzêcia lub za po¶rednictwem przedmiotów, z którymi zara¿one zwierzê mia³o kontakt (przybory do pielêgnacji, legowisko, buda, przyrz±dy do transportowania zwierz±t itp.).
Po dostaniu siê na skórê ¿ywiciela samice ¶wierzbowca dr±¿± korytarze w g³±b naskórka, a nastêpnie równolegle do jego powierzchni. Tam sk³adane s± jaja.
Zwierzê odczuwa ¶wi±d wynikaj±cy z dra¿nienia skóry przez same ¶wierzbowce, a tak¿e przez ich produkty przemiany materii.
Ci±g³e swêdzenie powoduje nieustanne drapanie siê zwierz±t. Przez to powstaj± uszkodzenia skóry i zaka¿enia bakteryjne. W wyniku tego nastêpuj± rozleg³e i trudno goj±ce siê zmiany na skórze. Najpierw w okolicach koñczyn, przy nasadzie ogona, pysku, uszach. Potem na g³owie i karku. W razie braku leczenia proces chorobowy mo¿e obj±æ ca³e cia³o.
W zara¿onych, przez ¶wierzbowca, miejscach najpierw pojawiaj± siê niewielkie ogniska zapalne, które przechodz± w pêcherzyki. Po rozerwaniu takiego pêcherza (podczas drapania) wycieka z niego limfa, która tworzy strupy sklejaj±ce sier¶æ.
Objêcie procesem chorobowym du¿ych powierzchni cia³a prowadzi do os³abienia apetytu, wycieñczenia. W przypadkach skrajnych nawet do ¶mierci.
¦wierzb uszny. Wystêpuje najczê¶ciej u kotów. Wywo³uje go ¶wierzbowiec uszny Otodectes cynotis. Jest to owalny szary pajêczak z ciemnymi lub br±zowymi punkcikami. Aparat gêbowy k³uj±co – ss±cy. Silnie rozwiniête koñczyny (u samic 1, 2 i 4 para zakoñczona przylgami, u samców przylgi na wszystkich odnó¿ach).
Samice sk³adaj± do kilkuset jaj. Po 2-3 dniach wylêgaj± siê larwy. Po kilku dniach (i przej¶ciu stadium protonimfy i deutonimfy) staj± siê dojrza³ymi osobnikami. Cykl rozwojowy ¶wierzbowca usznego trwa 9-10 dni.
¦wierzbowiec uszny nie dr±¿y korytarzy w skórze, ale przebywa na jej powierzchni. Zasiedla ma³¿owiny uszne. Po opuszczeniu ¿ywiciela pajêczak ten w suchym ¶rodowisku prze¿ywa do 2 tygoni, w ¶rodowisku wilgotnym do 2 miesiêcy.
Zara¿enie staje siê mo¿liwe w razie bezpo¶redniego kontaktu chorego (wiêkszo¶æ kotów bezpañskich) i zdrowego zwierzêcia lub za po¶rednictwem przedmiotów, z którymi zara¿one zwierzê mia³o kontakt (przybory do pielêgnacji, legowisko, przyrz±dy do transportowania zwierz±t itp.).
Miejsce bytowania otodectes cynotis to wewnêtrzna strona ma³¿owiny usznej, skóra zewnêtrznego przewodu s³uchowego, czasami a¿ do b³ony bêbenkowej.
Nak³uwanie skóry przez ¶wierzbowca usznego dra¿ni j±, dochodzi do wycieków limfy i tworzenia coraz wiêkszych strupów. Swêdzenie powoduje drapanie i coraz wiêksze uszkodzenia skóry i wyciek krwi. Uszkodzenia skóry i wysiêki limfy i krwi wzmagaj± rozród ¶wierzbowców i zaostrzenie przebiegu choroby. Z czasem nastêpuj± stany zapalne. Zaawansowany proces chorobowy potrafi doprowadziæ do pêkniêcia b³ony bêbenkowej, ogólnej infekcji i ¶mierci (z wcze¶niejszymi objawami braku apetytu i podniesionej temperatury).
W pierwszym etapie choroby obserwuje siê ¶wi±d ucha, potrz±sanie uszami i pocieranie nimi o przedmioty, drapanie. Nastêpnie dochodzi do pogrubienia skóry ucha. Ucho zaczyna boleæ przy dotyku. Pojawia siê wysiêk o nieprzyjemnym zapachu. Przy braku leczenia zmiany chorobowe zaostrzaj± siê i po kilkunastu dniach z ucha wycieka ropny p³yn. W³osy w uchu i wokó³ niego s± posklejane. Wydzielina zasycha i tworzy coraz wiêksze strupy. W przypadku rozprzestrzenienia siê procesów chorobowych do ucha wewnêtrznego lub choæby uszkodzenia b³ony bêbenkowej zwierzê nie pobiera pokarmu, chudnie, g³owê nosi przekrzywion± w kierunku ucha objêtego chorob±. Po doj¶ciu do zaka¿eñ bakteryjnych zwierzê przestaje reagowaæ na bod¼ce zewnêtrzne. Pozostaj± w bezruchu i gin± z wycieñczenia i ogólnej infekcji.
Chejletieloza to paso¿ytnicza choroba skóry wywo³ana przez pajêczaki z rodziny Cheyletlidae. Paso¿yty te mog± przenosiæ siê równie¿ na ludzi. U psów ¿eruje Cheyletlidae yasurgi, a u kotów Cheyletlidae blakei.
Cia³o tego pajêczaka jest owalne lub sze¶ciok±tne sp³aszczone grzbietowo – brzusznie. Pokryte szczecinkami. D³ugo¶æ to nieca³e 0,5mm.
Paso¿yty te ¿yj± w powierzchniowej warstwie naskórka, czêsto u nasady w³osa. Cykl rozwojowy zamyka siê w 35 dniach. Jego stadia to: jajo, larwa, nimfa I, nimfa II, imagines. Chejletiele od¿ywiaj± siê naskórkiem.
Zara¿enie staje siê mo¿liwe w razie bezpo¶redniego kontaktu chorego i zdrowego zwierzêcia lub za po¶rednictwem przedmiotów, z którymi zara¿one zwierzê mia³o kontakt (przybory do pielêgnacji, legowisko, buda, przyrz±dy do transportowania zwierz±t itp.). Bardziej wra¿liwe na zara¿enie s± szczeniêta i kociêta ni¿ osobniki doros³e. Po¶ród starszych zwierzaków bardziej podatne na zara¿enie s± te o d³ugiej sier¶ci.
Choroba objawia siê ¶wi±dem skóry. Psy swêdz±ce miejsca drapi±, a koty li¿±.
Kleszcze. Psy atakowane s± zazwyczaj przez kleszcze Ixodes ricinus, a w pó³nocnej i wschodniej czê¶ci kraju równie¿ przez kleszcze Dermacentor. S± one pajêczakami wielo¿ywicielowymi. Odpowiednie s± zatem dla nich ró¿ne gatunki zwierz±t tak domowych jak i dzikich.
Kleszcze wystêpuj± najczê¶ciej w miejscach z wysok± traw± i niskimi krzewami.
G³odny kleszcz osi±ga maksymalnie 4mm wielko¶ci. Po pobraniu krwi potrafi zwiêkszyæ swój rozmiar do ponad 1cm.
Kleszcz wyposa¿ony jest ryjek z mocnymi szczêkoczu³kami i jêzyczkiem, który na bocznych krawêdziach posiada z±bki. Dziêki nim po wprowadzeniu do rany, na ciele ¿ywiciela, pe³ni on rolê harpuna i umo¿liwia kleszczowi utrzymanie siê na ciele ofiary.
Miejsca na ciele zwierzêcia, w których najczê¶ciej mo¿na znale¼æ kleszcze to g³owa, szyja, dolna czê¶æ klatki piersiowej, tzn. miejsca, z których zwierzê nie mo¿e pozbyæ siê paso¿yta przy pomocy zêbów.
Samice po zap³odnieniu i nassaniu siê krwi odpadaj± od ¿ywiciela i sk³adaj± jaja na li¶ciach i ³odygach traw, krzewów, na ziemi. Po kilku dniach wylêgaj± siê z nich larwy, które wêdruj± na wierzcho³ki traw lub na krzewy i wyczekuj± tam na ¿ywiciela. Po wykryciu go (umo¿liwia im to narz±d Hallera) przyczepiaj± siê do jego skóry i przez kilka dni ss± jego krew. Po tym okresie odpadaj± na ziemiê i przekszta³caj± siê w nimfy (na 4-8 tygodni). Dla zapewnienia dalszego rozwoju potrzebuj± one kolejnej porcji krwi. Po nassaniu siê jej ponownie odpadaj± od ¿ywiciela i przez okres 8-12 tygodni odpoczywaj± i liniej± przekszta³caj± siê w doros³e kleszcze.
Kleszcz pastwiskowy i kleszcz psi s± paso¿ytami trój¿ywicielowymi. Aby zamkn±æ swój cykl rozwojowy atakuj± one trzy razy. W naturze mo¿e trwaæ nawet kilka lat. Nassane stadia kleszcza s± bardzo odporne na g³ód i mog± przebywaæ poza ¿ywicielem przez wiele miesiêcy, a nawet do 1,5 roku.
W naszym kraju najwiêksza aktywno¶æ kleszczy przypada na kwiecieñ i maj, a nastêpnie na prze³om sierpnia i wrze¶nia. Ch³ody i deszcze powoduj±, ¿e kleszcze chowaj± siê lub zakopuj± w ziemi, gdzie zimuj±.
Kleszcze same w sobie s± bardzo dokuczliwymi paso¿ytami. Jednak najwiêksze niebezpieczeñstwo jakie niesie ze sob± „z³apanie” kleszcza to fakt, ¿e przenosz± one wiele chorób zaka¼nych. Oko³o 100 spo¶ród 800 znanych gatunków kleszczy przenosi pierwotniaki, bakterie lub wirusy powoduj±ce zachorowania zwierz±t i ludzi: tzw. kleszczowe zapalenie mózgu, boreliozê, tularemiê, ehrlichiozê, babezjozê, gor±czkê Q, gor±czkê plamist± Gór Skalistych, dur powrotny. Te same gatunki kleszczy mog± równie¿ przenosiæ pierwotniaki lub bakterie powoduj±ce zachorowania zwierz±t, m.in. gor±czkê teksañsk±, hemoglobinuriê europejsk±, gor±czkê wschodniego wybrze¿a Afryki, teileriozy, anaplazmozy.
Kleszcz po dostaniu siê na ¿ywiciela wyszukuje miejsce dogodne do wessania siê. Szczêkoczó³kami nacina skórê, a nastêpnie wprowadza do rany jêzyczek, którym utrzymuje siê na miejscu. Wprowadza do rany ¶linê, która zapobiega krzepniêciu krwi. W miejscu przyczepienia powstaje nieznaczne zapalenie skóry, które z czasem powiêksza siê. Je¶li kleszcz przyssie siê w miejscu dostêpnym dla zêbów zwierzêcia jest zwykle rozgryzany co prowadzi do dodatkowej infekcji tego miejsca, a w konsekwencji do ropnego zapalenia skóry. Bywaj± przypadki wywo³ywania alergii przez ¶linê kleszczy, co przy silnej inwazji mo¿e doprowadziæ do os³abienia lub nawet niedow³adów koñczyn.
Nu¿yca jest niezwykle trudna do zdiagnozowania i leczenia, a przynosi wiele k³opotów hodowcom psów.
Nu¿yca wywo³ywana jest przez pajêczaka Demodex canis. ¯yje i rozmna¿a siê w mieszkach w³osowych i gruczo³ach ³ojowych skóry.
Paso¿yt ten w ci±gu 3 tygodni przechodzi 5 faz rozwoju: jajo, larwa, nimfa I, nimfa II, imago.
Poza ¿ywicielem, w warunkach pokojowych, nu¿eniec jest w stanie przetrwaæ do 3 dni. W ¶rodowisku wilgotnym (g³ównie w strupach i zmienionych chorobowo tkankach) do 3 tygodni. Nu¿eniec przez wszystkie swoje stadia rozwojowe pozostaje w skórze ¿ywiciela (zasiedlaj±c mieszki w³osowe, gruczo³y ³ojowe, a czasem nawet wêz³y ch³onne).
Zara¿enie nastêpuje przez kontakt zwierz±t zdrowych z chorymi (g³ównie w hodowlach), przez przedmioty do ich pielêgnacji, czasami nawet przez ludzi maj±cych kontakt ze zwierzêtami zdrowymi i chorymi.
Choroba przebiega w dwóch postaciach – ³uszcz±cej i krostkowej.
Przy postaci ³uszcz±cej na g³owie, w okolicach stawów ³okciowych, na obrze¿ach ma³¿owin usznych i na tu³owiu wypadaj± w³osy i pojawiaj± siê owalne wy³ysienia. Objêta chorob± skóra nabiera sino-szarego koloru i pokrywa siê nalotem ze zrogowacia³ego naskórka. ¦wi±d w tej postaci choroby w³a¶ciwie nie wystêpuje.
Postaæ krostkowata wystêpuje najczê¶ciej na g³owie, szyi, klatce piersiowej i tylnych koñczynach. Mo¿e doj¶æ nawet do objêcia chorob± ca³ego cia³a. Pocz±tkowo na zmienionej chorob± pojawiaj± siê jasnoczerwone, a potem ciemnoczerwone grudki. Grudki te przekszta³caj± siê w krosty, które pêkaj±, wydostaje siê z nich p³yn, który zasycha na skórze, zlepia w³osy. Powstaj± szare strupy, skóra grubieje, ulega pofa³dowaniu, czasami zmienia kolor na ¿ó³to-miodowy. W tej postaci choroby ¶wi±d równie¿ jest rzadki.
¦mieræ psa lub kota wystêpuje najczê¶ciej wskutek wyniszczenia i zaka¿eñ bakteryjnych. Czêsto spotyka siê jednoczesne wystêpowanie obu odmian nu¿ycy.
Nu¿yca jest chorob± przewlek³±. Rokowanie przy postaci ³uszcz±cej jest pomy¶lne. Przy krostkowej - w±tpliwe lub niepomy¶lne.
Zobacz tak¿e: Kleszcze
do dyskusji na ten i inne tematy zapraszamy na ³amach naszego forum
|
|
