|
choroby paso¿ytnicze zwierz±t domowych cz. 6 Paso¿yty zewnêtrzne (egzopaso¿yty)-OWADY (pch³y itp.) |
|
|
|
|
Wpisa³: Anita Zielonkaweterynarz
|
Wszo³owica wywo³ywana jest przez wszo³a trichodectes canis (u psów) oraz felicola subrostara (koty). Paso¿yty te s± jednymi z najpowszechniejszych u zwierz±t miêso¿ernych.
Charakteryzuj± siê ¿ó³t± barw±, brzuszno-grzbietowym sp³aszczeniem oraz gryz±cym aparatem gêbowym. Osi±gaj± rozmiary od 1mm do 2mm.
W organizmie ¿ywiciela umiejscawiaj± siê najczê¶ciej na g³owie, szyi, brzuchu. W wypadku silniejszej inwazji wszo³ mo¿na siê spodziewaæ równie¿ na bokach zwierzêcia, a u szczeni±t najczê¶ciej na grzbiecie.
Wszo³a sk³ada jaja u podstawy w³osa. Wylêgaj± siê z nich larwy, które rosn±c przechodz± trzykrotn± wylinkê i po trzech do piêciu tygodniach osi±gaj± dojrza³o¶æ. Wszo³y od¿ywiaj± siê naskórkiem i w³osami. Strupami, wynaczynion± krwi±, a nawet wysiêkiem zapalnym w uszkodzonych miejscach na skórze.
Larwa wszo³y pozbawiona ¿ywiciela mo¿e prze¿yæ do dwóch tygodni.
Zara¿enie nastêpuje przy bezpo¶rednim kontakcie.
Zmiany wywo³ane przez chorobê wynikaj± g³ównie z drapania i ogryzania, przez zara¿one zwierzê, podra¿nionych miejsc. Czasami dochodzi równie¿ do zaka¿eñ bakteryjnych.
Wszawica wywo³ywana jest przez wszy linognathus setosus. Posiadaj± one aparat gêbowy k³uj±co-ss±cy oraz szeroki owalny odw³ok pokryty niewielk± ilo¶ci± szczecinek. Wszy osi±gaj± rozmiar 1,5mm (samiec) do 1,6mm (samica).
Bytuj± zazwyczaj na g³owie ¿ywiciela, jego przedniej czê¶ci tu³owia, szyi, klatce piersiowej i grzbiecie. Przy intensywnej inwazji mo¿e doj¶æ do opanowania ca³ej powierzchni cia³a.
Ze z³o¿onych we w³osach jaj po 8-10 dniach wylêgaj± siê larwy, które po trzykrotnym linieniu dochodz± do dojrza³o¶ci p³ciowej. U psa okres ten trwa oko³o trzech tygodni. Temperatura pokojowa skraca ten czas o oko³o 30% w stosunku do zwierz±t przebywaj±cych na dworze.
Zara¿enie nastêpuje przez bezpo¶redni kontakt chorego i zdrowego zwierzêcia. Drugi sposób zara¿enia to przeniesienie larw pomiêdzy zwierzêtami na grzebieniu, szczotce itp.
Przebieg choroby podobny do wszo³owicy. Nie leczona wszawica prowadzi do wychudzenia, anemii, cher³actwa.
Inwazja pche³. Pch³a wystêpuj±ca u psów to ctecocephalides canis. U kotów – ctecocephalides felis. Równie czêsto mo¿na u tych zwierz±t znale¼æ pch³ê ludzk± pulex irritians.
Pch³y to br±zowe, pozbawione skrzyde³ owady. Zaopatrzone s± w trzy pary koñczyn. Trzecia para rozwiniêta jest szczególnie silnie. Samice s± nieco wiêksze i osi±gaj± oko³o 3mm. Samce dorastaj± do 2,5mm.
G³owa pch³y psiej w kszta³cie zbli¿ona jest do kwadratu. Kocia jest wyd³u¿ona i przypomina prostok±t. Pch³a ludzka w odró¿nieniu od pch³y kociej i psiej nie posiada szczecinek na pierwszym segmencie tu³owia.
Samica sk³ada jaja po nassaniu siê krwi. Rozmiar jaj pch³y to oko³o 1mm. S± bia³e i okr±g³e. Samica sk³ada je na skórze ¿ywiciela, sk±d odpadaj±c dostaj± siê do legowiska, opadaj± na pod³ogê, do dywanów oraz w inne miejsca, w których przebywaj± zara¿one zwierzêta.
Po 4 do 10 dniach wylêgaj± siê larwy (kszta³tem przypominaj± g±sienice). ¯ywi± siê skrzep³± krwi±, odchodami pche³ i organicznym detrytusem (drobne szcz±tki organiczne pochodz±ce z martwych organizmów, które uleg³y rozk³adowi). Po kilku wylinkach przechodz± do stadium poczwarki, a po 4-14 dniach przekszta³caj± siê w doros³e pch³y.
Pch³a ¿yje na ¿ywicielu od trzech miesiêcy do jednego roku. W sprzyjaj±cym ¶rodowisku bez po¿ywienia mog± przetrwaæ do pó³torej roku.
Szerzenie siê inwazji pche³ jest mo¿liwe g³ównie dziêki bezpañskim psom i kotom.
¦lina i wydaliny pche³ dra¿ni± ich skórê. Powoduj± zaczerwienienia, strupy i wypryski. Zara¿one zwierzêta s± niespokojne. Nieustannie drapi± siê i iskaj±.
do dyskusji na ten i inne tematy zapraszamy na ³amach naszego forum
|
